با صفتها میتوانید چیزها را توصیف کنید: شهر، غذا، هوا، قیمت.
خبر خوب این است که صفت در ارمنی خیلی ساده است: نه جمع میبندد، نه حالت میگیرد و حتی صفت تفضیلی بیقاعده هم ندارد.
1. صفتهای پرکاربرد
| ارمنی | تلفظ | معنی |
|---|---|---|
| մեծ – փոքր | mets – pokr | بزرگ – کوچک |
| լավ – վատ | lav – vat | خوب – بد |
| նոր – հին | nor – hin | نو – کهنه |
| թանկ – էժան | tank – ezhan | گران – ارزان |
| տաք – սառը | tak – sary | گرم – سرد (آب، غذا) |
| ցուրտ | tsurt | سرد (هوا) |
| արագ – դանդաղ | arag – dandagh | تند – آهسته |
| հեշտ – դժվար | hesht – dzhvar | آسان – سخت |
| գեղեցիկ | geghetsik | زیبا |
| համեղ | hamegh | خوشمزه |
2. جای صفت: قبل از اسم
در ارمنی صفت قبل از اسم میآید و هیچ کسرهای (اضافهای) هم لازم نیست؛ یعنی برعکس فارسی:
| ارمنی | تلفظ | معنی |
|---|---|---|
| մեծ քաղաք | mets kaghak | شهر بزرگ |
| մեծ տներ | mets tner | خانههای بزرگ |
| մեծ տունը | mets tuny | آن خانهٔ بزرگ |
| մեծ տանը | mets tany | در خانهٔ بزرگ |
میبینید که صفت մեծ هیچوقت عوض نمیشود؛ جمع، حرف تعریف و حالت (درسهای 3 و 6) فقط به اسم میچسبند.
وقتی صفت گزاره است، مثل فارسی قبل از فعل «بودن» میآید: Տունը մեծ է։ (Tuny mets e.) «خانه بزرگ است.»
اگر صفت بدون اسم بیاید، خودش نقش اسم را میگیرد و پسوند میپذیرد: մեծը (metsy) «بزرگه»، էժանները (ezhannery) «ارزانها».
3. مقایسه: ավելի … քան
برای «…تر از» دو راه هست:
| ارمنی | تلفظ | معنی |
|---|---|---|
| ավելի թանկ | aveli tank | گرانتر |
| ավելի լավ | aveli lav | بهتر |
| Տաքսին ավելի թանկ է, քան ավտոբուսը։ | Taksin aveli tank e, kan avtobusy. | تاکسی گرانتر از اتوبوس است. |
| Տաքսին ավտոբուսից թանկ է։ | Taksin avtobusits tank e. | تاکسی از اتوبوس گرانتر است. |
راه اول: ավելի (aveli، «بیشتر») + صفت، و بعد քան (kan، «از / تا»). قبل از քան ویرگول میگذارند.
راه دوم: پسوند -ից (درس 6) دقیقاً مثل «از» در فارسی؛ با آن، ավելի را میشود نگفت.
4. برترین: ամենա-
پیشوند ամենա- سرهم به صفت میچسبد:
| ارمنی | تلفظ | معنی |
|---|---|---|
| ամենալավ | amenalav | بهترین |
| ամենամեծ | amenamets | بزرگترین |
| ամենաէժան | amenaezhan | ارزانترین |
| ամենագեղեցիկ | amenageghetsik | زیباترین |
5. շատ، քիչ، այնքան
| ارمنی | تلفظ | معنی |
|---|---|---|
| շատ լավ | shat lav | خیلی خوب |
| շատ մարդ | shat mard | آدم زیاد |
| շատ ավելի էժան | shat aveli ezhan | خیلی ارزانتر |
| քիչ ժամանակ | kich zhamanak | وقت کم |
| մի քիչ | mi kich | کمی، یککم |
| այնքան … որքան | aynkan … vorkan | به اندازهٔ …، همانقدر … که |
| այնքան … որ | aynkan … vor | آنقدر … که |
مثل درس 4، فعل کمکی پشت کلمهای میآید که تأکید دارد: Շատ եմ աշխատում։ (Shat em ashkhatum.) «زیاد کار میکنم.»
نمونهجملهها
- Երևանը գեղեցիկ քաղաք է։ (Yerevany geghetsik kaghak e.) — ایروان شهر زیبایی است.
- Ես ապրում եմ մի փոքր բնակարանում։ (Yes aprum em mi pokr bnakaranum.) — من در یک آپارتمان کوچک زندگی میکنم.
- Տաքսին ավտոբուսից թանկ է, բայց ավելի արագ է։ (Taksin avtobusits tank e, bayts aveli arag e.) — تاکسی از اتوبوس گرانتر است، اما سریعتر است.
- Այսօր ավելի տաք է, քան երեկ։ (Aysor aveli tak e, kan yerek.) — امروز از دیروز گرمتر است.
- Սա մեր թաղամասի ամենալավ սրճարանն է։ (Sa mer taghamasi amenalav srcharann e.) — این بهترین کافهٔ محلهٔ ماست.
- Լավաշը շատ համեղ է։ (Lavashy shat hamegh e.) — لواش خیلی خوشمزه است.
- Մի քիչ հայերեն եմ խոսում։ (Mi kich hayeren em khosum.) — کمی ارمنی حرف میزنم.
- Նա այնքան արագ է խոսում, որ ես չեմ հասկանում։ (Na aynkan arag e khosum, vor yes chem haskanum.) — آنقدر تند حرف میزند که نمیفهمم.
- Ձմեռը Երևանում շատ ցուրտ է։ (Dzmery Yerevanum shat tsurt e.) — زمستان در ایروان خیلی سرد است.
نکتهها و اشتباههای رایج
- مهمترین اشتباه فارسیزبانها: صفت را بعد از اسم گذاشتن. نگویید ✗ քաղաք մեծ؛ درستش ✓ մեծ քաղաք است.
- صفت جمع بسته نمیشود: نگویید ✗ մեծեր տներ، بگویید ✓ մեծ տներ. حرف تعریف هم روی اسم مینشیند: ✓ մեծ տունը، نه ✗ մեծը տուն.
- در فارسی «بهتر» و «بیشتر» شکل خاص دارند؛ در ارمنی همهچیز منظم است: ավելի լավ، ավելի շատ.
- مقایسه با -ից برای فارسیزبان طبیعی است، چون همان «از» است؛ جای فعل هم مثل فارسی آخر جمله است.
- حرف تعریف -ը قبل از واکه -ն میشود: Երևանն ավելի մեծ է, քան Գյումրին։ (Yerevann aveli mets e, kan Gyumrin.)
- بسیاری از صفتها بدون تغییر قید هم هستند، درست مثل «تند حرف زدن»: արագ խոսել (arag khosel).
💡 جملهٔ Մի քիչ հայերեն եմ խոսում։ را حفظ کنید؛ ارمنیها از شنیدنش خیلی خوشحال میشوند!
تمرین
- ترجمه کنید: «ماشین نو» (ماشین = մեքենա)
- جمع ببندید: նոր գիրք
- با ավելի … քան مقایسه کنید: ավտոբուս / տաքսի / էժան
- با -ից مقایسه کنید: Գյումրի / Երևան / փոքր
- برترین بسازید: լավ، էժան
- ترجمه کنید: «کمی ارمنی حرف میزنم.»
- اشتباه را درست کنید: Սա քաղաք գեղեցիկ է։
- ترجمه کنید: «این ارزانترین مغازه است.» (مغازه = խանութ)
پاسخها
- նոր մեքենա (nor mekena)
- նոր գրքեր (nor grker)
- Ավտոբուսն ավելի էժան է, քան տաքսին։ (Avtobusn aveli ezhan e, kan taksin.)
- Գյումրին Երևանից փոքր է։ (Gyumrin Yerevanits pokr e.)
- ամենալավ (amenalav)، ամենաէժան (amenaezhan)
- Մի քիչ հայերեն եմ խոսում։ (Mi kich hayeren em khosum.)
- Սա գեղեցիկ քաղաք է։ (Sa geghetsik kaghak e.)
- Սա ամենաէժան խանութն է։ (Sa amenaezhan khanutn e.)