LernBox
همین حالا شروع کن
🇦🇲 ارمنیA16 دقیقه

درس 7 — زمان گذشته

Lesson 7 — The past tense

می‌توانید درباره‌ی دیروز و گذشته حرف بزنید: کارهایی که کردید، جاهایی که رفتید و جایی که بودید.

برای تعریف کردنِ کاری که دیروز کردید به گذشته‌ی ساده نیاز دارید: «نوشتم»، «آمدم»، «دیدم».

خبر خوب این است که بیشتر فعل‌ها از دو الگوی منظم پیروی می‌کنند و فهرست بی‌قاعده‌ها کوتاه است. در پایان، «بودم، بودی، بود» را هم یاد می‌گیرید.

1. فعل‌های -ել (-el) و -ալ (-al)

-ել (-el) یا -ալ (-al) را بردارید و پسوندهای زیر را بگذارید. فعل کمکی لازم نیست؛ مثل «نوشتم» در فارسی، یک کلمه کافی است.

شخص فعل‌های -ել تلفظ فعل‌های -ալ تلفظ
ես (yes) -եցի -etsi -ացի -atsi
դու (du) -եցիր -etsir -ացիր -atsir
նա (na) -եց -ets -աց -ats
մենք (menk) -եցինք -etsink -ացինք -atsink
դուք (duk) -եցիք -etsik -ացիք -atsik
նրանք (nrank) -եցին -etsin -ացին -atsin
مصدر تلفظ گذشته (من) تلفظ معنی
գրել grel գրեցի gretsi نوشتم
խոսել khosel խոսեցի khosetsi حرف زدم
աշխատել ashkhatel աշխատեցի ashkhatetsi کار کردم
գնել gnel գնեցի gnetsi خریدم
կարդալ kardal կարդացի kardatsi خواندم
գնալ gnal գնացի gnatsi رفتم
խաղալ khaghal խաղացի khaghatsi بازی کردم

2. الگوی -ա (a)

گروهی از فعل‌ها، به‌خصوص بسیاری از فعل‌های -նել (-nel)، پسوندهای کوتاه‌تری دارند: -ա، -ար، -ավ، -անք، -աք، -ան (-a, -ar, -av, -ank, -ak, -an). صرف کامل գալ (gal) «آمدن»:

ارمنی تلفظ معنی
ես եկա yes yeka آمدم
դու եկար du yekar آمدی
նա եկավ na yekav آمد
մենք եկանք menk yekank آمدیم
դուք եկաք duk yekak آمدید
նրանք եկան nrank yekan آمدند

به همین شکل: տեսնել (tesnel) ← տեսա (tesa) «دیدم»، մտնել (mtnel) ← մտա (mta) «وارد شدم»، հասնել (hasnel) ← հասա (hasa) «رسیدم»؛ و فعل‌های -անալ (-anal): մոռանալ (moranal) ← մոռացա (moratsa) «فراموش کردم».

3. بی‌قاعده‌های پرکاربرد

مصدر تلفظ گذشته (من) تلفظ معنی
լինել linel եղա yegha بودم، شدم
գալ gal եկա yeka آمدم
տալ tal տվեցի tvetsi دادم
անել anel արեցի aretsi کردم
ասել asel ասացի asatsi گفتم
դնել dnel դրեցի dretsi گذاشتم
ուտել utel կերա kera خوردم
տեսնել tesnel տեսա tesa دیدم
տանել tanel տարա tara بردم
ունենալ unenal ունեցա unetsa صاحب شدم

💡 برای «داشتم» به معنای یک حالت (مثلاً «ماشین داشتم») ارمنی‌ها ունեի (unei) می‌گویند. ունեցա (unetsa) یعنی «صاحب شدم»: Մենք աղջիկ ունեցանք։ (Menk aghjik unetsank.) — صاحب یک دختر شدیم.

منفی: فقط չ- (ch-) را به اول فعل بچسبانید: չգրեցի (chgretsi) «ننوشتم»، չեկա (cheka) «نیامدم»، չտեսա (chtesa) «ندیدم».

4. «بودم»: էի (ei)

ارمنی تلفظ معنی
ես էի yes ei بودم
դու էիր du eir بودی
նա էր na er بود
մենք էինք menk eink بودیم
դուք էիք duk eik بودید
նրանք էին nrank ein بودند

منفی: չէի (chei)، չէր (cher) و الی آخر. همین شکل‌ها با فعلِ -ում (-um)، گذشته‌ی استمراری می‌سازند: գրում էի (grum ei) «می‌نوشتم». گذشته‌ی կա (ka) هم կար (kar) «بود» و չկար (chkar) «نبود» است.

قیدهای مفید: երեկ (yerek) «دیروز»، անցյալ շաբաթ (antsyal shabat) «هفته‌ی پیش»، անցյալ տարի (antsyal tari) «پارسال»، երկու օր առաջ (yerku or araj) «دو روز پیش».

مثال‌ها

  1. Երեկ ես շատ աշխատեցի։ (Yerek yes shat ashkhatetsi.) — دیروز خیلی کار کردم.
  2. Անցյալ շաբաթ մենք Երևան եկանք։ (Antsyal shabat menk Yerevan yekank.) — هفته‌ی پیش به ایروان آمدیم.
  3. Ի՞նչ կերար նախաճաշին։ (Inch kerar nakhachashin?) — صبحانه چه خوردی؟
  4. Հաց ու պանիր կերա։ (Hats u panir kera.) — نان و پنیر خوردم.
  5. Արամին տեսա Հանրապետության հրապարակում։ (Aramin tesa Hanrapetutyan hraparakum.) — آرام را در میدان جمهوری دیدم.
  6. Բանալիս տանը մոռացա։ (Banalis tany moratsa.) — کلیدم را خانه جا گذاشتم.
  7. Երեկ երեկոյան կինո գնացինք։ (Yerek yerekoyan kino gnatsink.) — دیروز عصر رفتیم سینما.
  8. Նա ինձ ոչինչ չասաց։ (Na indz vochinch chasats.) — او به من هیچ چیز نگفت.
  9. Անցյալ տարի ես ուսանող էի։ (Antsyal tari yes usanogh ei.) — پارسال دانشجو بودم.
  10. Խանութում հաց չկար։ (Khanutum hats chkar.) — در مغازه نان نبود.

نکته‌ها و اشتباه‌های رایج

  • گذشته‌ی ساده مثل فارسی یک کلمه است: գրեցի (gretsi) یعنی «نوشتم». գրեցի եմ (gretsi em) غلط است.
  • منفی با չ- (ch-) چسبیده ساخته می‌شود: չգրեցի (chgretsi)، نه չեմ գրեցի (chem gretsi).
  • مثل فارسی، نفیِ دوگانه درست است: ոչինչ չասաց (vochinch chasats) = «هیچ چیز نگفت».
  • գնացի (gnatsi) «رفتم» را با գնեցի (gnetsi) «خریدم» اشتباه نگیرید!
  • در گفتار ասեցի (asetsi) هم می‌شنوید، ولی در نوشتن ասացի (asatsi) درست است.
  • ترتیب SOV کمک‌تان می‌کند: Երեկ հաց գնեցի։ (Yerek hats gnetsi.) کلمه به کلمه یعنی «دیروز نان خریدم».

تمرین

  1. گذشته‌ی գրել (grel) برای ես (yes) را بنویسید.
  2. گذشته‌ی կարդալ (kardal) برای նա (na) را بنویسید.
  3. گذشته‌ی գալ (gal) برای մենք (menk) را بنویسید.
  4. گذشته‌ی ուտել (utel) برای դու (du) را بنویسید.
  5. منفی کنید: Ես տեսա։ (Yes tesa.)
  6. به گذشته ببرید: Նրանք հոգնած են։ (Nrank hognats en.) — آن‌ها خسته‌اند.
  7. به ارمنی بگویید: «دیروز چه کار کردی؟»
  8. به ارمنی بگویید: «نان خریدم.»
پاسخ‌ها
  1. գրեցի (gretsi)
  2. կարդաց (kardats)
  3. եկանք (yekank)
  4. կերար (kerar)
  5. Ես չտեսա։ (Yes chtesa.)
  6. Նրանք հոգնած էին։ (Nrank hognats ein.)
  7. Ի՞նչ արեցիր երեկ։ (Inch aretsir yerek?)
  8. Հաց գնեցի։ (Hats gnetsi.)

واژه‌های ارمنی را با جعبه‌ی لایتنر تمرین کن.

شروع یادگیری