«کجا؟»، «از کجا؟» و «با چه؟» در ارمنی با پسوندهای کوتاهی ساخته میشوند که به آخرِ اسم میچسبند.
در این درس سه پسوند مهم و شش پساضافهی پرکاربرد را یاد میگیرید تا بتوانید بگویید کجا زندگی میکنید، اهل کجایید و با چه وسیلهای این طرف و آن طرف میروید.
1. سه پسوند در یک نگاه
| پسوند | معنی | مثال | تلفظ | معنی مثال |
|---|---|---|---|---|
| -ում (-um) | در | Երևանում | Yerevanum | در ایروان |
| -ից (-its) | از | Իրանից | Iranits | از ایران |
| -ով (-ov) | با (وسیله) | ավտոբուսով | avtobusov | با اتوبوس |
در فارسی «در، از، با» قبل از اسم میآیند؛ در ارمنی بعد از آن. «در تهران» میشود Թեհրանում (Tehranum).
2. «در»: -ում (-um)
| ارمنی | تلفظ | معنی |
|---|---|---|
| խանութում | khanutum | در مغازه |
| սրճարանում | srcharanum | در کافه |
| համալսարանում | hamalsaranum | در دانشگاه |
| մետրոյում | metroyum | در مترو |
| տանը | tany | در خانه (بیقاعده) |
- بعد از ա (a) و ո (o) یک յ (y) میآید: մետրո (metro) ← մետրոյում (metroyum).
- «در خانه» شکل خاصی دارد: տանը (tany)، یعنی տան (tan) از درس 5 بهاضافهی ը (y).
- برای آدمها -ում (-um) به کار نمیرود؛ «پیشِ کسی» میشود اسم با -ի (i) و بعد մոտ (mot): Արամի մոտ (Arami mot) «پیشِ آرام».
جهت («رفتن به جایی») معمولاً هیچ پسوندی نمیگیرد، درست مثل «میرم خونه» در فارسی محاورهای:
- Ո՞ւր ես գնում։ (Ur yes gnum?) — کجا میروی؟
- Տուն եմ գնում։ (Tun em gnum.) — میروم خانه.
3. «از»: -ից (-its)
| ارمنی | تلفظ | معنی |
|---|---|---|
| Իրանից | Iranits | از ایران |
| Թեհրանից | Tehranits | از تهران |
| տնից | tnits | از خانه |
| աշխատանքից | ashkhatankits | از سرِ کار |
| մետրոյից | metroyits | از مترو |
- Որտեղի՞ց եք։ (Vorteghits ek?) — اهل کجایید؟
- Ես Իրանից եմ։ (Yes Iranits em.) — من اهل ایرانم.
4. «با» (وسیله): -ով (-ov)
| ارمنی | تلفظ | معنی |
|---|---|---|
| մետրոյով | metroyov | با مترو |
| տաքսիով | taksiov | با تاکسی |
| ոտքով | votkov | پیاده |
| քարտով | kartov | با کارت |
| կաթով | katov | با شیر |
- Քարտով կարելի՞ է։ (Kartov kareli e?) — با کارت میشود حساب کرد؟
5. پساضافهها
این کلمهها بعد از اسم میآیند و اسم شکل -ի (i) را میگیرد (درس 5):
| ارمنی | تلفظ | معنی | مثال | تلفظ |
|---|---|---|---|---|
| մոտ | mot | نزدیکِ، پیشِ | տան մոտ | tan mot |
| մեջ | mej | داخلِ | պայուսակի մեջ | payusaki mej |
| վրա | vra | رویِ | սեղանի վրա | seghani vra |
| տակ | tak | زیرِ | աթոռի տակ | atori tak |
| հետ | het | همراهِ | Արամի հետ | Arami het |
| մասին | masin | دربارهی | Երևանի մասին | Yerevani masin |
بیشتر ضمیرها با հետ (het) و մոտ (mot) شکل «به» را میگیرند (درس 5): ինձ հետ (indz het) «با من»، քեզ հետ (kez het) «با تو»، մեզ հետ (mez het) «با ما»، ձեզ հետ (dzez het) «با شما». اما «با او» و «با آنها» میشود նրա հետ (nra het) و նրանց հետ (nrants het).
مثالها
- Ես ապրում եմ Երևանում։ (Yes aprum em Yerevanum.) — در ایروان زندگی میکنم.
- Ես Իրանից եմ, Թավրիզից։ (Yes Iranits em, Tavrizits.) — اهل ایرانم، از تبریز.
- Ամեն օր ավտոբուսով եմ գնում համալսարան։ (Amen or avtobusov em gnum hamalsaran.) — هر روز با اتوبوس میروم دانشگاه.
- Մայրիկս տանն է։ (Mayriks tann e.) — مامانم خانه است.
- Բանալիները սեղանի վրա են։ (Banalinery seghani vra en.) — کلیدها روی میز است.
- Կատուն աթոռի տակ է։ (Katun atori tak e.) — گربه زیر صندلی است.
- Արամի հետ սրճարանում եմ։ (Arami het srcharanum em.) — با آرام در کافهام.
- Մի սուրճ կաթով, խնդրում եմ։ (Mi surch katov, khndrum em.) — یک قهوه با شیر، لطفاً.
- Դեղատունը մետրոյի մոտ է։ (Deghatuny metroyi mot e.) — داروخانه نزدیک مترو است.
- Մենք խոսում ենք Հայաստանի մասին։ (Menk khosum enk Hayastani masin.) — دربارهی ارمنستان حرف میزنیم.
نکتهها و اشتباههای رایج
- این پسوندها را مثل «را» در فارسی تصور کنید که آن هم بعد از اسم میآید.
- برای جهت -ում (-um) نگذارید: «میروم ایروان» میشود Գնում եմ Երևան։ (Gnum em Yerevan.)، نه Երևանում (Yerevanum).
- «با» در ارمنی دو تاست: وسیله با -ով (-ov)، همراهی با հետ (het). «با آرام» میشود Արամի հետ (Arami het)، نه Արամով (Aramov).
- قبل از پساضافه شکل -ի (i) را فراموش نکنید: սեղանի վրա (seghani vra)، نه սեղան վրա (seghan vra).
- -ում (-um) یعنی «در» بهطور کلی؛ մեջ (mej) یعنی «داخلِ» چیزی مثل کیف یا جعبه.
- قبل از واکه، տանը (tany) میشود տանն (tann): Մայրիկս տանն է։ (Mayriks tann e.)
- ترتیب SOV برایتان آشناست: Ես Երևանում եմ ապրում։ (Yes Yerevanum em aprum.) درست مثل «من در ایروان زندگی میکنم» چیده شده است.
تمرین
به ارمنی بگویید:
- «در مغازه»
- «از تهران»
- «با تاکسی»
- «روی میز»
- «با من»
- کامل کنید: Գնում եմ ___ (خانه)։ (Gnum em ___.)
- «کتاب دربارهی ایروان است.»
- «پدرم خانه است.»
پاسخها
- խանութում (khanutum)
- Թեհրանից (Tehranits)
- տաքսիով (taksiov)
- սեղանի վրա (seghani vra)
- ինձ հետ (indz het)
- Գնում եմ տուն։ (Gnum em tun.)
- Գիրքը Երևանի մասին է։ (Girky Yerevani masin e.)
- Հայրիկս տանն է։ (Hayriks tann e.)