LernBox
همین حالا شروع کن
🇦🇲 ارمنیA16 دقیقه

درس 5 — مالکیت: کسره‌ی اضافه، «به» و «داشتن»

Lesson 5 — Possession: "my", "Aram's" and "to have"

می‌توانید بگویید چیزی مالِ کیست («کتابِ آرام»، «اسمم»)، «دارم / ندارم» را به کار ببرید و بپرسید چیزی هست یا نه.

در این درس یاد می‌گیرید مالکیت را به ارمنی بیان کنید: «کتابِ آرام»، «خانه‌ی ما»، «اسمم» و «دارم / ندارم».

با کلمه‌ی پرکاربرد կա / չկա (ka / chka) یعنی «هست / نیست» هم آشنا می‌شوید که هر روز در مغازه و کافه به آن نیاز دارید.

1. پسوند -ի (i): کسره‌ی اضافه و «به»

در فارسی صاحب بعد از اسم می‌آید: «کتابِ آرام». در ارمنی ترتیب برعکس است: صاحب اول می‌آید و پسوند -ի (i) می‌گیرد، بعد خود اسم با حرف تعریف می‌آید.

ارمنی تلفظ معنی
Արամի գիրքը Arami girky کتابِ آرام
Երևանի կենտրոնը Yerevani kentrony مرکزِ ایروان
տղայի անունը tghayi anuny اسمِ پسر
ընկերների տունը ynkerneri tuny خانه‌ی دوستان
  • بعد از ա (a) و ո (o) یک յ (y) اضافه می‌شود: տղա (tgha) ← տղայի (tghayi)، մետրո (metro) ← մետրոյի (metroyi).
  • در جمع، -ի (i) بعد از -եր / -ներ (-er / -ner) می‌آید: ընկերների (ynkerneri).
  • در بعضی کلمه‌ها ի (i) یا ու (u) از وسط کلمه می‌افتد: գիրք (girk) ← գրքի (grki).

چند اسم بی‌قاعده

ارمنی تلفظ با -ի تلفظ معنی
մայր mayr մոր mor مادر
հայր hayr հոր hor پدر
եղբայր yeghbayr եղբոր yeghbor برادر
քույր kuyr քրոջ kroj خواهر
ընկեր ynker ընկերոջ ynkeroj دوست
տուն tun տան tan خانه
շուն shun շան shan سگ

همین شکل یعنی «به»

همین حالت معنی «به» هم می‌دهد. برای آدم‌ها و اسم‌های معین یک -ն (n) هم اضافه می‌شود: Արամին (Aramin) «به آرام».

  • Ես Արամին գիրք եմ տալիս։ (Yes Aramin girk em talis.) — به آرام کتاب می‌دهم.

ضمیرها شکل خودشان را دارند: ինձ (indz) «به من»، քեզ (kez) «به تو»، նրան (nran) «به او»، մեզ (mez) «به ما»، ձեզ (dzez) «به شما»، նրանց (nrants) «به آن‌ها».

2. ضمیرهای ملکی

ارمنی تلفظ معنی
իմ im ـَم، مالِ من
քո ko ـَت، مالِ تو
նրա nra ـَش، مالِ او
մեր mer ـِمان، مالِ ما
ձեր dzer ـِتان (جمع یا مؤدبانه)
նրանց nrants ـِشان، مالِ آن‌ها

این ضمیرها مثل انگلیسی قبل از اسم می‌آیند و اسم معمولاً حرف تعریف می‌گیرد: իմ տունը (im tuny) «خانه‌ام»، մեր ուսուցիչը (mer usutsichy) «معلممان».

3. پسوندهای -ս (s) و -դ (d)

در گفتار به جای իմ (im) و քո (ko) معمولاً پسوند کوتاهی به آخر اسم می‌چسبد، درست مثل «ـَم» و «ـَت» در فارسی:

ارمنی تلفظ معنی
գիրքս girks کتابم
գիրքդ girkd کتابت
անունս anuns اسمم
անունդ anund اسمت
ընկերս ynkers دوستم
մայրիկդ mayrikd مامانت

برای «ـَش» معمولاً همان حرف تعریف کافی است: անունը (anuny) بسته به موقعیت یعنی «اسمش».

4. ունենալ (unenal): «داشتن»

ارمنی تلفظ معنی
ես ունեմ yes unem دارم
դու ունես du unes داری
նա ունի na uni دارد
մենք ունենք menk unenk داریم
դուք ունեք duk unek دارید
նրանք ունեն nrank unen دارند

ունենալ (unenal) در زمان حال، برخلاف فعل‌های درس 4، شکل -ում (-um) و فعل کمکی ندارد. برای منفی فقط չ- (ch-) را بچسبانید: չունեմ (chunem) «ندارم»، չունի (chuni) «ندارد».

5. կա / չկա (ka / chka): «هست / نیست»

ارمنی تلفظ معنی
կա ka هست، وجود دارد
չկա chka نیست
կան kan هستند (جمع)
չկան chkan نیستند
  • Հաց կա՞։ (Hats ka?) — نان هست؟
  • Ոչ, չկա։ (Voch, chka.) — نه، نیست.

مثال‌ها

  1. Անունդ ի՞նչ է։ (Anund inch e?) — اسمت چیست؟
  2. Անունս Անի է։ (Anuns Ani e.) — اسمم آنی است.
  3. Սա իմ մոր հեռախոսն է։ (Sa im mor herakhosn e.) — این گوشیِ مادرم است.
  4. Դու եղբայր ունե՞ս։ (Du yeghbayr unes?) — برادر داری؟
  5. Ես երկու քույր ունեմ։ (Yes yerku kuyr unem.) — دو تا خواهر دارم.
  6. Այսօր ժամանակ չունեմ։ (Aysor zhamanak chunem.) — امروز وقت ندارم.
  7. Այստեղ դեղատուն կա՞։ (Aystegh deghatun ka?) — این‌جا داروخانه هست؟
  8. Երևանում շատ սրճարաններ կան։ (Yerevanum shat srcharanner kan.) — در ایروان کافه‌های زیادی هست.
  9. Խնդիր չկա։ (Khndir chka.) — مشکلی نیست.

نکته‌ها و اشتباه‌های رایج

  • ترتیب برعکس فارسی است: «کتابِ آرام» می‌شود Արամի գիրքը (Arami girky)، نه գիրք Արամի (girk Arami).
  • با իմ (im) و քո (ko) حرف تعریف را فراموش نکنید: իմ տունը (im tuny)، نه իմ տուն (im tun).
  • پسوند -ս / -դ (-s / -d) جای حرف تعریف را می‌گیرد؛ գիրքսը (girksy) غلط است.
  • بعد از عدد، اسم مفرد می‌ماند، درست مثل فارسی: երկու քույր (yerku kuyr) «دو خواهر»، نه երկու քույրեր (yerku kuyrer).
  • قبل از کلمه‌ای که با واکه شروع می‌شود (مثل է (e))، حرف تعریف -ը (y) به -ն (n) تبدیل می‌شود: հեռախոսը (herakhosy) ← հեռախոսն է (herakhosn e).
  • وقتی مفعولِ معین یک آدم است، همان -ին (in) را می‌گیرد و کارِ «را» را می‌کند: Ես տեսնում եմ Արամին։ (Yes tesnum em Aramin.) — آرام را می‌بینم.
  • ارمنی هم مثل فارسی فعل را آخر جمله می‌گذارد: Ես մեքենա ունեմ։ (Yes mekena unem.) کلمه به کلمه یعنی «من ماشین دارم».

💡 کسره‌ی اضافه‌ی فارسی را در ذهن «برعکس» کنید: صاحب + -ի (i) + چیز.

تمرین

  1. با -ի (i) بنویسید: Արամ (Aram)، քաղաք (kaghak)، տղա (tgha).
  2. شکل بی‌قاعده را بنویسید: մայր (mayr)، տուն (tun).
  3. با پسوند بگویید: «اسمم»، «دوستت».
  4. کامل کنید: Մենք մեքենա ___ (ունենալ)։ (Menk mekena ___ (unenal).)
  5. منفی کنید: Ես մեքենա ունեմ։ (Yes mekena unem.)
  6. به ارمنی بگویید: «نان هست؟»
  7. به ارمنی بگویید: «این خانه‌ی پدرم است.»
  8. به ارمنی بگویید: «آن‌ها سگ دارند.»
پاسخ‌ها
  1. Արամի (Arami)، քաղաքի (kaghaki)، տղայի (tghayi)
  2. մոր (mor)، տան (tan)
  3. անունս (anuns)، ընկերդ (ynkerd)
  4. Մենք մեքենա ունենք։ (Menk mekena unenk.)
  5. Ես մեքենա չունեմ։ (Yes mekena chunem.)
  6. Հաց կա՞։ (Hats ka?)
  7. Սա իմ հոր տունն է։ (Sa im hor tunn e.)
  8. Նրանք շուն ունեն։ (Nrank shun unen.)

واژه‌های ارمنی را با جعبه‌ی لایتنر تمرین کن.

شروع یادگیری