LernBox
همین حالا شروع کن
🇦🇲 ارمنیA16 دقیقه

درس 4 — زمان حال

Lesson 4 — The present tense

می‌توانید درباره‌ی کارهای هر روزتان به زمان حال حرف بزنید («در ایروان زندگی می‌کنم»، «نمی‌فهمم») و جمله‌ی منفی و سؤالی بسازید.

حالا فعل‌های واقعی را به کار می‌برید: «در ایروان زندگی می‌کنم»، «ارمنی یاد می‌گیریم»، «نمی‌فهمم».

زمان حال ارمنی دو بخش دارد: یک شکل فعلی با ‎-ում (‎-um) و کلمه‌های کوچک «بودن» که در درس 2 دیدید.

1. مصدرهای ‎-ել (‎-el) و ‎-ալ (‎-al)

در فرهنگ لغت، هر فعل به ‎-ել (‎-el) یا ‎-ալ (‎-al) تمام می‌شود: գրել (grel) — نوشتن، կարդալ (kardal) — خواندن.

2. شکل ‎-ում (‎-um)

‎-ել (‎-el) یا ‎-ալ (‎-al) را بردارید و ‎-ում (‎-um) بگذارید:

مصدر لاتین شکل ‎-ում لاتین معنی
գրել grel գրում grum نوشتن
խոսել khosel խոսում khosum حرف زدن
ապրել aprel ապրում aprum زندگی کردن
ուտել utel ուտում utum خوردن
խմել khmel խմում khmum نوشیدن
աշխատել ashkhatel աշխատում ashkhatum کار کردن
սովորել sovorel սովորում sovorum یاد گرفتن
անել anel անում anum کردن، انجام دادن
կարդալ kardal կարդում kardum خواندن
գնալ gnal գնում gnum رفتن
հասկանալ haskanal հասկանում haskanum فهمیدن

سه فعل ویژه به جای آن ‎-իս (‎-is) می‌گیرند:

مصدر لاتین شکل ‎-իս لاتین معنی
գալ gal գալիս galis آمدن
տալ tal տալիս talis دادن
լալ lal լալիս lalis گریه کردن

3. اضافه کردن «بودن»

شکل ‎-ում (‎-um) + եմ، ես، է، ենք، եք، են (em، es، e، enk، ek، en):

ارمنی لاتین معنی
ես գրում եմ yes grum em می‌نویسم، دارم می‌نویسم
դու գրում ես du grum es می‌نویسی
նա գրում է na grum e می‌نویسد
մենք գրում ենք menk grum enk می‌نویسیم
դուք գրում եք duk grum ek می‌نویسید
նրանք գրում են nrank grum en می‌نویسند

مثل «می‌نویسم» در فارسی رسمی، این یک شکل هم معنی «می‌نویسم» را می‌دهد و هم «دارم می‌نویسم».

4. فعل کمکیِ جابه‌جاشونده

ایده‌ی تازه‌ی این درس همین است. کلمه‌ی کوچک եմ، ես، է… (em، es، e…) به فعل نچسبیده است: درست بعد از مهم‌ترین کلمه‌ی جمله می‌نشیند، که معمولاً همان کلمه‌ی پیش از فعل است.

  • جمله چیز دیگری ندارد: Ես ուտում եմ։ (Yes utum em.) — دارم غذا می‌خورم.
  • با مفعول: Ես հաց եմ ուտում։ (Yes hats em utum.) — دارم نان می‌خورم.
  • با مکان: Ես Երևանում եմ ապրում։ (Yes Yerevanum em aprum.) — در ایروان زندگی می‌کنم.
  • با کلمه‌ی پرسشی، درست بعد از آن می‌آید: Ի՞նչ ես անում։ (Inch es anum?) — چه کار می‌کنی؟

ترتیب همان ترتیب فارسی است، «من نان می‌خورم»؛ فقط در ارمنی եմ (em) جلو می‌پرد و کنار مفعول می‌نشیند.

5. منفی

منفی یعنی չ (ch) + «بودن»، و همیشه پیش از شکل ‎-ում می‌آید:

ارمنی لاتین معنی
ես չեմ գրում yes chem grum نمی‌نویسم
նա չի գրում na chi grum نمی‌نویسد
նրանք չեն գրում nrank chen grum نمی‌نویسند

با مفعول: Ես միս չեմ ուտում։ (Yes mis chem utum.) — گوشت نمی‌خورم.

6. سؤال

سؤال بله/خیر همان ترتیب جمله‌ی خبری را دارد. صدا روی کلمه‌ای که درباره‌اش می‌پرسید بالا می‌رود و ՞ روی مصوت تکیه‌دار (آخر) آن می‌نشیند:

  • Գալի՞ս ես։ (Galis es?) — می‌آیی؟
  • Դուք անգլերեն խոսո՞ւմ եք։ (Duk angleren khosum ek?) — انگلیسی حرف می‌زنید؟
  • Որտե՞ղ եք ապրում։ (Vortegh ek aprum?) — کجا زندگی می‌کنید؟

جواب‌های کوتاه: Այո, խոսում եմ։ (Ayo, khosum em.) — بله، حرف می‌زنم. Ոչ, չեմ խոսում։ (Voch, chem khosum.) — نه، حرف نمی‌زنم.

7. مثال‌هایی از ایروان

  1. Մենք հայերեն ենք սովորում։ (Menk hayeren enk sovorum.) — ما ارمنی یاد می‌گیریم.
  2. Նա բանկում է աշխատում։ (Na bankum e ashkhatum.) — او در بانک کار می‌کند.
  3. Ի՞նչ ես խմում։ — Սուրճ եմ խմում։ (Inch es khmum? — Surch em khmum.) — چی می‌خوری؟ — قهوه می‌خورم.
  4. Ավտոբուսը գալիս է։ (Avtobusy galis e.) — اتوبوس دارد می‌آید.
  5. Ո՞ւր եք գնում։ — Շուկա ենք գնում։ (Ur ek gnum? — Shuka enk gnum.) — کجا می‌روید؟ — بازار می‌رویم.
  6. Երեխան լալիս է։ (Yerekhan lalis e.) — بچه دارد گریه می‌کند.
  7. Ներեցեք, ես չեմ հասկանում։ (Neretsek, yes chem haskanum.) — ببخشید، نمی‌فهمم.
  8. Նա գիրք է կարդում։ (Na girk e kardum.) — او دارد کتاب می‌خواند.

نکته‌ها و اشتباه‌های رایج

  • ترتیب فاعل، مفعول، فعل همان ترتیب فارسی است: Ես հաց եմ ուտում (Yes hats em utum) یعنی «من نان می‌خورم».
  • وقتی مفعول هست، եմ (em) بعد از آن می‌آید و شکل اول طبیعی نیست: Ես հաց ուտում եմ ✗ → Ես հաց եմ ուտում ✓ (Yes hats em utum).
  • منفی پیش از فعل می‌آید: Ես գրում չեմ ✗ → Ես չեմ գրում ✓ (Yes chem grum).
  • «بودن» را فراموش نکنید: Ես Երևանում ապրում ✗ → Ես Երևանում եմ ապրում ✓ (Yes Yerevanum em aprum).
  • Երևանում (Yerevanum) — در ایروان هم به ‎-ում (‎-um) تمام می‌شود، ولی این پسوند مکان است (درس 6)، نه فعل.
  • از գալ (gal) — آمدن می‌شود գալիս (galis)، نه գալում ✗.
  • գնում (gnum) هم «رفتن» است، از գնալ (gnal)، و هم «خریدن»، از գնել (gnel): Հաց եմ գնում։ (Hats em gnum.) — نان می‌خرم. معنی را از جمله می‌فهمید.

تمرین‌ها

  1. شکل ‎-ում را بسازید: խոսել (khosel) — حرف زدن
  2. شکل ‎-ում را بسازید: կարդալ (kardal) — خواندن
  3. شکل حال را بسازید: գալ (gal) — آمدن
  4. جای خالی را پر کنید: Մենք սուրճ ___ խմում։ (Menk surch ___ khmum.) — ما قهوه می‌خوریم.
  5. منفی کنید: Ես միս եմ ուտում։ (Yes mis em utum.) — گوشت می‌خورم.
  6. مرتب کنید: եմ / Երևանում / ապրում / Ես (em / Yerevanum / aprum / Yes)
  7. از یک دوست بپرسید: «می‌فهمی؟»
  8. ترجمه کنید: اتوبوس نمی‌آید.
پاسخ‌ها
  1. խոսում (khosum)
  2. կարդում (kardum)
  3. գալիս (galis)
  4. ենք (enk) → Մենք սուրճ ենք խմում։ (Menk surch enk khmum.)
  5. Ես միս չեմ ուտում։ (Yes mis chem utum.)
  6. Ես Երևանում եմ ապրում։ (Yes Yerevanum em aprum.)
  7. Հասկանո՞ւմ ես։ (Haskanum es?)
  8. Ավտոբուսը չի գալիս։ (Avtobusy chi galis.)

واژه‌های ارمنی را با جعبه‌ی لایتنر تمرین کن.

شروع یادگیری