LernBox
همین حالا شروع کن
🇦🇲 ارمنیA16 دقیقه

درس 3 — اسم: جمع، معرفه و نکره، «این» و «آن»

Lesson 3 — Nouns: plural, “the”, “a”, “this” and “that”

می‌توانید اسم‌ها را جمع ببندید، آن‌ها را معرفه یا نکره کنید و با «این» و «آن» به چیزها و جاها اشاره کنید.

در این درس یاد می‌گیرید اسم‌ها را جمع ببندید، آن‌ها را معرفه یا نکره کنید و با «این» و «آن» به چیزها اشاره کنید.

ارمنی برای معرفه یک حرف تعریف واقعی دارد که فارسی معمولاً بدون آن سر می‌کند، ولی الگوهای آشنای زیادی هم می‌بینید.

1. جمع: ‎-եր (‎-er) یا ‎-ներ (‎-ner)

هجاهای اسم را بشمارید:

  • یک‌هجایی ← ‎-եր (‎-er)
  • دو هجا یا بیشتر ← ‎-ներ (‎-ner)
مفرد لاتین جمع لاتین معنی
դաս das դասեր daser درس، درس‌ها
ծառ tsar ծառեր tsarer درخت، درخت‌ها
հյուր hyur հյուրեր hyurer مهمان، مهمان‌ها
քաղաք kaghak քաղաքներ kaghakner شهر، شهرها
խանութ khanut խանութներ khanutner مغازه، مغازه‌ها
երեխա yerekha երեխաներ yerekhaner بچه، بچه‌ها

افتادن مصوت: در خیلی از اسم‌های یک‌هجایی، وقتی پسوند می‌گیرند، ի (i) یا ու (u) می‌افتد:

مفرد لاتین جمع لاتین معنی
գիրք girk գրքեր grker کتاب، کتاب‌ها
տուն tun տներ tner خانه، خانه‌ها
շուն shun շներ shner سگ، سگ‌ها

استثناهایی که بهتر است از همین حالا یاد بگیرید:

مفرد لاتین جمع لاتین معنی
մարդ mard մարդիկ mardik آدم، آدم‌ها
կին kin կանայք kanayk زن، زن‌ها
դուռ dur դռներ drner در، درها
լեռ ler լեռներ lerner کوه، کوه‌ها

کلمه‌ی مرکبی که بخش آخرش یک‌هجایی است ‎-եր (‎-er) می‌گیرد: դասագիրք (dasagirk) — کتاب درسی ← դասագրքեր (dasagrker).

💡 مثل فارسی، بعد از عدد اسم مفرد می‌ماند: երեք գիրք (yerek girk) — سه کتاب، درست مثل «سه کتاب».

2. حرف تعریف معین ‎-ը / ‎-ն (‎-y / ‎-n)

در ارمنی «معین بودن» یک پسوند است:

  • بعد از صامت: ‎-ը (‎-y): հաց (hats) → հացը (hatsy) — «نونه»، یعنی همان نان
  • بعد از مصوت: ‎-ն (‎-n): մետրո (metro) → մետրոն (metron) — «متروئه»، یعنی همان مترو
اسم لاتین معین لاتین
սուրճ surch սուրճը surchy
քաղաք kaghak քաղաքը kaghaky
գրքեր grker գրքերը grkery
երեխա yerekha երեխան yerekhan
գինի gini գինին ginin

دو قاعده‌ی دیگر:

  1. ‎-ը (‎-y) وقتی کلمه‌ی بعدی با مصوت شروع شود هم به ‎-ն (‎-n) تبدیل می‌شود: Հացը տաք է։ (Hatsy tak e.) — نان گرم است. اما: Հացն էժան է։ (Hatsn ezhan e.) — نان ارزان است.
  2. اسم آدم‌ها و شهرها هم حرف تعریف می‌گیرند: Երևանը մեծ է։ (Yerevany mets e.) — ایروان بزرگ است.

حرف تعریف هیچ‌وقت تکیه نمی‌گیرد (درس 1). فارسی محاوره هم چیزی شبیه آن دارد: «کتابه» در جمله‌ی «کتابه رو بده» تقریباً همان գիրքը (girky) است.

3. نکره با մի («یک»)

մի (mi) پیش از اسم می‌آید، مثل «یه» در فارسی: մի գիրք (mi girk) — یه کتاب، մի բաժակ սուրճ (mi bazhak surch) — یه فنجان قهوه.

برای شغل‌ها و حرف‌های کلی، ارمنی هیچ حرف تعریفی نمی‌گذارد، درست مثل فارسی: Նա բժիշկ է։ (Na bzhishk e.) — او دکتر است.

عدد «یک» کلمه‌ی دیگری است، մեկ (mek)؛ در درس 10 با آن آشنا می‌شوید.

4. «این» و «آن»: այս / այդ / այն (ays / ayd / ayn)

ارمنی سه فاصله دارد که به سه شخص وصل‌اند:

ارمنی لاتین معنی راه به خاطر سپردن
այս ays این (نزدیک من) ս مثل ես (yes) — من
այդ ayd آن (نزدیک تو) դ مثل դու (du) — تو
այն ayn آن (آن دورتر) ն مثل նա (na) — او

بعد از այս (ays)، այդ (ayd) و այն (ayn)، اسم حرف تعریف می‌گیرد: այս տունը (ays tuny) — این خانه، այդ բաժակը (ayd bazhaky) — آن لیوان (کنار تو).

به‌تنهایی، «این یکی» و «آن یکی» می‌شوند սա (sa)، դա (da) و այն (ayn): Սա ի՞նչ է։ (Sa inch e?) — این چیست؟ Դա լավաշ է։ (Da lavash e.) — آن لواش است. نفر دوم դա (da) می‌گوید، چون لواش کنار نفر اول است.

همین نظام برای مکان هم کار می‌کند: այստեղ (aystegh) — این‌جا، այդտեղ (aydtegh) — آن‌جا (پیش تو)، այնտեղ (ayntegh) — آن‌جا (دورتر).

5. مثال‌هایی از ایروان

  1. Այս խանութը մեծ է։ (Ays khanuty mets e.) — این مغازه بزرگ است.
  2. Այն շենքը շատ հին է։ (Ayn shenky shat hin e.) — آن ساختمانِ آن‌طرف خیلی قدیمی است.
  3. Մի սուրճ, խնդրում եմ։ (Mi surch, khndrum em.) — یک قهوه، لطفاً.
  4. Երկու բաժակ թեյ, խնդրում եմ։ (Yerku bazhak tey, khndrum em.) — دو استکان چای، لطفاً.
  5. Երևանը մեծ քաղաք է։ (Yerevany mets kaghak e.) — ایروان شهر بزرگی است.
  6. Գրքերը նոր են։ (Grkery nor en.) — کتاب‌ها نو هستند.
  7. Այդ բաժակը մաքուր չի։ (Ayd bazhaky makur chi.) — آن لیوان (کنار تو) تمیز نیست.
  8. Երեխաներն այստեղ են։ (Yerekhanern aystegh en.) — بچه‌ها این‌جا هستند.

نکته‌ها و اشتباه‌های رایج

  • ترتیب کلمه‌ها هنوز فارسی است: Այս խանութը մեծ է (Ays khanuty mets e) کلمه‌به‌کلمه یعنی «این مغازه بزرگ است».
  • بعد از مصوت، حرف تعریف ‎-ն (‎-n) است: մետրոը ✗ → մետրոն ✓ (metron).
  • فارسی فقط می‌گوید «این کتاب»، ولی ارمنی حرف تعریف را هم اضافه می‌کند: այս գիրք ✗ → այս գիրքը ✓ (ays girky).
  • بعد از عدد جمع نیاورید: երեք գրքեր (yerek grker) غلط به گوش می‌رسد؛ بگویید երեք գիրք (yerek girk).
  • افتادن مصوت را فراموش نکنید: գիրքեր ✗ → գրքեր ✓ (grker).
  • هجاها را بشمارید: խանութ (khanut) دو هجا دارد، پس խանութներ (khanutner).

تمرین‌ها

  1. جمع ببندید: դաս (das) — درس
  2. جمع ببندید: քաղաք (kaghak) — شهر
  3. جمع ببندید: մարդ (mard) — آدم
  4. معین کنید: մետրո (metro)
  5. معین کنید: սուրճ (surch)
  6. کدام کلمه؟ ___ տունը (آن خانه‌ی دور): այս / այդ / այն (ays / ayd / ayn)
  7. ترجمه کنید: دو فنجان قهوه
  8. اشتباه را پیدا کنید: Այս գիրք նոր է։ (Ays girk nor e.) — این کتاب نو است.
پاسخ‌ها
  1. դասեր (daser)
  2. քաղաքներ (kaghakner)
  3. մարդիկ (mardik)
  4. մետրոն (metron)
  5. սուրճը (surchy)
  6. այն (ayn) → այն տունը (ayn tuny)
  7. երկու բաժակ սուրճ (yerku bazhak surch)
  8. Այս գիրքը նոր է։ (Ays girky nor e.)

واژه‌های ارمنی را با جعبه‌ی لایتنر تمرین کن.

شروع یادگیری