در درسهای 8 و 9 فعلها و صفتهایی مثل warten auf و stolz auf را دیدید. حالا اگر بخواهید دربارهی «چیزِ» بعد از حرف اضافه بپرسید یا آن را تکرار نکنید، آلمانی دو ابزار کوتاه دارد: wo(r)- + حرف اضافه برای سؤال و da(r)- + حرف اضافه برای جواب:
- Worauf wartest du? – Auf den Bus. – Ich warte schon lange darauf. — «منتظر چی هستی؟ – منتظر اتوبوس. – خیلی وقت است منتظرش هستم.»
این شکلها در گفتار روزمره و در هر آزمون B1 مدام به کار میروند.
چیز یا آدم؟
مهمترین قاعدهی این درس: da- و wo- فقط برای چیزها، موضوعها و اتفاقها است. برای آدمها خودِ حرف اضافه را با ضمیر یا wen/wem میآورید.
| چیز (Sache) | آدم (Person) | |
|---|---|---|
| سؤال | Worauf wartest du? | Auf wen wartest du? |
| جواب کامل | Auf den Bus. | Auf Anna. |
| جواب با ضمیر | Ich warte darauf. | Ich warte auf sie. |
- Woran denkst du? – An die Prüfung. – Ich denke ständig daran. — «به چی فکر میکنی؟ – به امتحان. – مدام به آن فکر میکنم.»
- An wen denkst du? – An meine Oma. – Ich denke oft an sie. — «به کی فکر میکنی؟ – به مادربزرگم. – اغلب به او فکر میکنم.»
- Wovon träumst du? – Von einer Reise nach Japan. — «آرزوی چی را داری؟ – سفر به ژاپن.»
- Mit wem telefonierst du? – Mit meinem Chef. – Ich telefoniere jeden Tag mit ihm. — «با کی تلفنی حرف میزنی؟ – با رئیسم. – هر روز با او حرف میزنم.»
حالتِ wen و wem را حرف اضافه تعیین میکند: auf wen، an wen، für wen، über wen، um wen (Akkusativ)؛ ولی mit wem، von wem، bei wem، zu wem، vor wem (Dativ).
فارسی هم «چی» و «کی» را از هم جدا میکند: «منتظر چی هستی؟» / «منتظر کی هستی؟». آلمانی همین را با
woraufوauf wenمیگوید. حیوانهای خانگی معمولاً مثل آدم حساب میشوند:Wer kümmert sich um den Hund? – Ich kümmere mich um ihn.
حرف r بین دو مصوت
اگر حرف اضافه با مصوت شروع شود (an، auf، aus، in، über، um، unter)، یک r میان da/wo و حرف اضافه میآید تا دو مصوت پشت هم نیایند:
- da + r + auf →
darauf، wo + r + über →worüber - ولی: da + mit →
damit، wo + von →wovon، da + für →dafür
جدول کامل
| حرف اضافه | da- | wo- | مثال |
|---|---|---|---|
| an | daran | woran | Woran denkst du? |
| auf | darauf | worauf | Ich warte darauf. |
| aus | daraus | woraus | Woraus besteht der Kuchen? |
| in | darin | worin | Worin liegt der Unterschied? |
| über | darüber | worüber | Worüber sprecht ihr? |
| um | darum | worum | Worum geht es? |
| unter | darunter | worunter | Worunter leidet er? |
| bei | dabei | wobei | Kannst du mir dabei helfen? |
| durch | dadurch | wodurch | Wodurch ist der Fehler entstanden? |
| für | dafür | wofür | Wofür interessierst du dich? |
| gegen | dagegen | wogegen | Ich habe nichts dagegen. |
| mit | damit | womit | Womit fangen wir an? |
| nach | danach | wonach | Wonach suchst du? |
| von | davon | wovon | Davon habe ich nichts gewusst. |
| vor | davor | wovor | Wovor hast du Angst? |
| zu | dazu | wozu | Was sagst du dazu? |
همهی حرفهای اضافه این شکل را ندارند:
ohne،seit،außer،gegenüberو حرفهای اضافهی Genitiv (درس 11) شکلda-وwo-ندارند. بعضی از این کلمهها معنای مستقل هم دارند:danach(بعدش)،darum(به همین دلیل)،dagegen(در مقابل) وdamitبهعنوان حرف ربط (برای اینکه). معنا را از جمله میفهمید.
da- در جمله
شکل da- همان جای گروه حرف اضافه مینشیند و برای تأکید میتواند اول جمله بیاید:
- Ich habe lange darauf gewartet. — «مدت زیادی منتظرش بودم.»
- Darauf habe ich keine Lust. — «حوصلهاش را ندارم.»
da- میتواند به یک جملهی کامل قبلی هم اشاره کند:
- Tom kommt immer zu spät. Darüber ärgere ich mich sehr. — «تام همیشه دیر میآید. از این موضوع خیلی عصبانی میشوم.»
da- پیش از dass و مصدر با zu
وقتی بعد از فعل حرفاضافهدار بهجای اسم یک جملهی کامل میآید، شکل da- در جملهی اصلی جای آن را نگه میدارد (به آن Korrelat میگویند):
- Ich freue mich darauf, dass du kommst. — «مشتاقم که بیایی.»
- Ich freue mich darauf, dich zu sehen. — «مشتاق دیدنت هستم.»
- Wir warten darauf, dass der Regen aufhört. — «منتظریم باران بند بیاید.»
- Er hat sich darüber geärgert, dass niemand angerufen hat. — «از اینکه هیچکس زنگ نزده بود عصبانی شد.»
- Wir haben uns dafür entschieden, nach Hamburg zu ziehen. — «تصمیم گرفتیم به هامبورگ برویم.»
- Ich bin stolz darauf, dass ich die Prüfung bestanden habe. — «افتخار میکنم که امتحان را قبول شدم.»
- Es hängt davon ab, ob ich Zeit habe. — «بستگی دارد که وقت داشته باشم یا نه.»
فاعل دو بخش یکی است؟ مصدر با
zuطبیعیتر است:Ich freue mich darauf, dich zu sehen.(خودم میبینم). فاعلها فرق دارند؟dassلازم است:Ich freue mich darauf, dass du kommst.
با خیلی از فعلها این da- اجباری است (warten auf، sich verlassen auf، abhängen von، sich kümmern um، es geht um). با بعضی فعلهای احساس و یادآوری میشود حذفش کرد: Ich freue mich, dass du da bist. / Ich erinnere mich, dass …. اگر فعل حرف اضافه دارد و مطمئن نیستید، da- را بیاورید.
wo + حرف اضافه در محاوره
در گفتار روزمره، بهویژه در جنوب آلمان، اتریش و سوئیس، زیاد میشنوید: Über was redet ihr?، Auf was wartest du?، Für was brauchst du das?. این شکلها محاورهای هستند. در نامه، متن رسمی و آزمون همیشه worüber، worauf، wofür بنویسید.
در شمال آلمان گاهی da- دو تکه میشود: Da weiß ich nichts von. (بهجای Davon weiß ich nichts.). این را بشناسید، ولی ننویسید.
اشتباههای رایج فارسیزبانها
| ✗ | ✓ | توضیح |
|---|---|---|
| Ich denke an es. | Ich denke daran. | برای چیزها da-؛ «بهش» فارسی برای آدم و چیز یکی است، در آلمانی نه. |
| Anna? Ich warte darauf. | Anna? Ich warte auf sie. | برای آدمها حرف اضافه + ضمیر. |
| Womit hast du gesprochen? | Mit wem hast du gesprochen? | برای آدمها wo- به کار نمیرود. |
| Auf wem wartest du? | Auf wen wartest du? | auf اینجا Akkusativ است. |
| Daauf / Woüber | Darauf / Worüber | r پیش از مصوت فراموش نشود. |
| Ich warte, dass du anrufst. | Ich warte darauf, dass du anrufst. | warten auf به darauf نیاز دارد. |
| Was wartest du auf? | Worauf wartest du? | حرف اضافه مثل انگلیسی آخر جمله نمیرود. |
Wo wartest du?یعنی «کجا منتظری؟»، نه «منتظر چی هستی؟».woبهتنهایی فقط مکان را میپرسد.
تمرین
جای خالی را پر کنید.
- ___ wartest du? – Auf den Zug nach Berlin.
- ___ ___ hast du gestern telefoniert? – Mit meinem Chef.
- Wir haben uns ___ entschieden, ein gebrauchtes Auto zu kaufen.
- Denkst du noch an Paul? – Ja, ich denke oft ___ ___.
- ___ habt ihr so lange gesprochen? – Über den Film.
- Ich freue mich ___, dass du mich nächste Woche besuchst.
- Hast du Angst vor der Prüfung? – Nein, ich habe keine Angst ___.
- برای یک نامهی رسمی درستش کنید: Über was haben Sie in der Sitzung gesprochen?
پاسخها
- Worauf
- Mit wem
- dafür (sich entscheiden für + مصدر با zu)
- an ihn (Paul آدم است)
- Worüber
- darauf (دیدار در آینده است)
- davor (vor با حرف بیصدا شروع میشود، پس بدون r)
- Worüber haben Sie in der Sitzung gesprochen?